Wat is een parafilie
De term parafilie wordt klinisch gebruikt om seksuele voorkeuren te beschrijven die als ongebruikelijk of afwijkend worden beschouwd. In de psychologie werd het vroeger vaak geassocieerd met begrippen als "seksuele perversie" of "seksuele deviantie", maar hedendaagse wetenschap erkent dat afwijkende seksuele interesses op zichzelf geen probleem zijn – tenzij ze leiden tot significante schade, leed of functioneringsproblemen.
Parafilie vs. Parafiele stoornis
Volgens de DSM-5-TR (het diagnostische handboek van de American Psychiatric Association) is een parafilie op zichzelf geen psychische stoornis. Een seksuele voorkeur of fetisj valt pas onder een parafiele stoornis als:
- De persoon er zelf onder lijdt, bijvoorbeeld door schaamte, angst of disfunctioneren in het dagelijks leven.
- De parafilie schade toebrengt aan anderen, vooral wanneer er sprake is van niet-consensuele betrokkenheid.
Met andere woorden: een parafilie is alleen problematisch als deze lijden veroorzaakt of ethische en wettelijke grenzen overschrijdt.
Welke parafiele stoornissen bestaan er?
De DSM-5-TR onderscheidt acht specifieke parafiele stoornissen die alleen gediagnosticeerd kunnen worden als ze gedurende minstens zes maanden aanwezig zijn en tot significante problemen leiden:
- Voyeuristische stoornis – Seksuele opwinding ervaren door onopgemerkt anderen te bespieden tijdens seksuele activiteiten of tijdens het omkleden.
- Exhibitionistische stoornis – Seksuele opwinding ervaren door het onverwacht tonen van geslachtsdelen aan nietsvermoedende personen.
- Frotteuristische stoornis – Seksuele opwinding ervaren door ongewenst lichamelijk contact of het wrijven tegen anderen zonder toestemming.
- Seksuele masochismestoornis – Seksuele opwinding ervaren door vernedering, pijn of lijden, waarbij dit leidt tot ernstig psychisch lijden of disfunctioneren.
- Seksuele sadismestoornis – Seksuele opwinding ervaren door het toebrengen van fysieke of psychologische pijnaan anderen, waarbij dit gebeurt zonder wederzijdse instemming of tot leed leidt.
- Pedofiele stoornis – Seksuele aantrekking tot prepuberale kinderen (meestal onder de 13 jaar), waarbij iemand deze gevoelens heeft of ernaar handelt.
- Fetisjistische stoornis – Seksuele opwinding ervaren door objecten of niet-genitale lichaamsdelen, waarbij dit lijden of functioneringsproblemen veroorzaakt.
- Transvestische stoornis – Seksuele opwinding ervaren door het dragen van kleding van het andere geslacht, waarbij dit leidt tot significant psychisch lijden of beperkingen in het dagelijks functioneren.
Daarnaast zijn er twee bredere categorieën:
- Andere gespecificeerde parafiele stoornis – Voor parafilieën die problematisch zijn, maar niet in bovenstaande categorieën vallen (zoals necrofilie, zoöfilie, coprofagie).
- Ongespecificeerde parafiele stoornis – Wanneer onvoldoende informatie beschikbaar is om een specifieke diagnose te stellen, maar de parafilie wel tot problemen leidt.
Is parafilie altijd problematisch?
Nee. De DSM benadrukt dat afwijkende seksuele voorkeuren niet automatisch een mentale stoornis zijn. Veel mensen hebben parafiele interesses zonder dat dit tot problemen leidt. Bijvoorbeeld, een fetisj of BDSM-voorkeur is niet per definitie pathologisch – het is enkel een stoornis als het lijden veroorzaakt of niet-consensuele handelingen met zich meebrengt.
Conclusie
Parafilieën zijn een natuurlijk onderdeel van de menselijke seksualiteit. Het belangrijkste criterium om te bepalen of iets een stoornis is, is niet of het “ongebruikelijk” is, maar of het schade, leed of ernstige functioneringsproblemenveroorzaakt.
Zolang er sprake is van consent en welzijn, is een parafilie geen ziekte, maar gewoon een variatie binnen de seksualiteit.
Reactie plaatsen
Reacties